Słowniczek łuszczycowy: przedstawienie różnych

definicji związanych z chorobą

Antagonista – w farmakologii jest to substancja blokująca normalną pracę receptora lub leku o działaniu przeciwnym do innego leku (może osłabiać lub całkowicie znosić działanie innej substancji). W leczeniu łuszczycy wykorzystuje się substancje o takich właściwościach jak np. Metroteksat, który jest antagonistą kwasu foliowego i lekiem immunosupresyjnym.

BSA (Body Surface Area) – jest jednym z trzech podstawowych testów (dodatkowo: PASI, DLQI), które wykonuje się u pacjentów z wykrytą łuszczycą. BSA wskazuje odsetek powierzchni skóry zajętej chorobą. W teście tym istotna jest tak zwana „reguła dziewiątek” zakładająca, że każda z 11 części ciała zajmuje po 9% jego powierzchni (głowa z szyją, prawa kończyna górna, lewa kończyna górna, klatka piersiowa, brzuch, górna część pleców, dolna część pleców, prawe udo, lewe udo, prawe podudzie, lewe podudzie) co w sumie daje 99% pozostawiając 1% na zewnętrzne narządy płciowe.

W celu właściwego przeprowadzenia testu BSA oprócz „reguły dziewiątek” potrzebna jest tzw. „reguła dłoni”. Zakłada ona, że powierzchnia dłoni pacjenta zajmuje około: 1% jego całej powierzchni ciała, 20% powierzchni głowy, 12% kończyny górnej, 6% kończyny dolnej, 6% tułowia.

Znając i stosując obie te reguły dość łatwo można wyliczyć wskaźnik BSA. W oparciu o uzyskany wynik rozróżnia się następujące postaci łuszczycy:

  • BSA < 2% - łagodna postać łuszczycy (zwykle izolowane zmiany np. na łokciach czy kolanach) na tą postać choroby cierpi 65-80% ogółu
  • BSA 2-10% - umiarkowana postać łuszczycy (zajęte np. ramiona, nogi, tułów, głowę) cierpi na nią 15-25% ogółu chorych
  • BSA >10% - ciężka postać łuszczycy (zmiany zlewne, obejmujące często kończyny, tułów, głowę, paznokcie) cierpi na nią 5-10% ogółu chorych  

DLQI (Dermatology Life Quality Index) – jest jednym z trzech podstawowych testów (dodatkowo: PASI, BSA), które wykonuje się u pacjentów z wykrytą łuszczycą, w celu oceny wpływu choroby na jego jakość życia. Wskaźnik obejmuje ocenę 10 pytań dotyczących różnych sfer życia pacjenta.

Znaczenie punktacji uzyskanej w ocenie DLQI:

0-1 pkt. – łuszczyca nie ma wpływu na życie pacjenta
2-5 pkt. – łuszczyca ma niewielki wpływ na życie pacjenta
6-10 pkt. – łuszczyca ma umiarkowany wpływ na życie pacjenta
11-20 pkt. – łuszczyca ma bardzo duży wpływ na życie pacjenta
21-30 pkt. – łuszczyca ma ekstremalnie duży wpływ na życie pacjenta

Zaleca się, aby testy (PASI, BSA i DLQI) były wykonywane w ustalonych odstępach czasu, ponieważ wówczas istnieje możliwość zarówno oceny postępów choroby jak i skuteczności podjętego leczenia. Pamiętaj, że obowiązek przeprowadzenia testu DLQI leży po stronie dermatologa.

Działanie immunosupresyjne – działanie mające na celu zahamowanie albo ograniczenie wytwarzania przeciwciał i komórek odpornościowych (głównie Limfocytów T). Najczęściej spowodowane jest celowo, lekami immunosupresyjnymi w przypadkach kiedy układ odpornościowy człowieka działał na szkodę dla organizmu np. po przeszczepach (aby zapobiec odrzuceniu przeszczepionego organu) lub w przypadku chorób o podłożu autoimmunologicznym lub immunologicznym,  tj. łuszczyca. 

Leczenie ogólnoustrojowe – leczenie, które oddziałuje na cały organizm chorego. W przypadku łuszczycy takie działanie mają np. leki biologiczne, oraz metotreksat, retinoidy i cyklosporyna

Limfocyty T są to komórki układu immunologicznego, od których zależy tzw. komórkowa odpowiedź odpornościowa. Zaburzenie funkcjonowania tych limfocytów prowadzi do chorób  immunologicznych i autoimmunologicznych, czyli takich, w których organizm atakuje swoje zdrowe komórki, co w efekcie może skutkować m.in. łuszczycą, cukrzycą typu I czy łuszczycowym zapaleniem stawów.

Morfologia krwi – podstawowe, diagnostyczne badanie krwi polegające zarówno na jakościowej i ilościowej analizie występujących w niej elementów morfologicznych. Dostarcza podstawowych informacji o stanie zdrowia pacjenta.

Paciorkowce – bakterie będące najczęstszą przyczyna zakażeń dróg oddechowych w tym anginy.
W niektórych przypadkach zakażenie tą bakterią może wyzwolić wzmożenie objawów łuszczycy zwanej: łuszczycą kropelkową. Zazwyczaj po podaniu antybiotyków i ustąpieniu zapalenia gardła objawy łuszczycy również ulegają zmniejszeniu.

Proliferacja naskórka – jest to naturalna zdolność organizmu do namnażania komórek naskórka, w niektórych przypadkach, na przykład takich jakie towarzyszą łuszczycy, proliferacja może przebiegać znacznie szybciej niż
u zdrowego człowieka. Nie jest to korzystne i powoduje nadmierne łuszczenie się skóry oraz powstawanie stanów zapalnych.

Przeciwciała monoklonalne – jest to zbiór przeciwciał, które zostały wytworzone z zamiarem rozpoznawania
i niszczenia określonych komórek. W terapii łuszczycy przeciwciała te są głównym składnikiem leków biologicznych – w tym przypadku hamują działanie Limfocytów T, przez co pozwalają na znaczącą poprawę stanu zdrowia pacjenta z łuszczycą. Przeciwciała te ze względu na swoją wysoką skuteczność są stosowane
w wielu dziedzinach medycyny m.in.: transplantologii i onkologii (leczenie nowotworów)

Reakcja fototoksyczna – inaczej reakcja fotouczulająca powodująca nadmierną reakcję skóry na promieniowanie świetlne przejawiającą się m.in. przebarwieniami, pęcherzami, świądem lub pieczeniem. Reakcja taka może powstawać samoistnie lub być wywoływana przez niektóre leki (np. antybiotyki) czy zioła (np. dziurawiec zwyczajny). W celu uniknięcia reakcji fototoksycznej należy w trakcie terapii, o ile to możliwe, unikać ekspozycji na promienie słoneczne oraz stosować kremy z wysokim filtrem UV.

Metody oceny  nasilenia procesu łuszczycowego – obecnie lekarze dermatolodzy korzystają z trzech podstawowych wskaźników PASI, BSA i DLQI, które w obiektywny i dokładny sposób pomagają ocenić stan osoby chorej na łuszczycę. Systematycznie wyliczanie tych wskaźników pozwala skutecznie ocenić efekty zastosowanego leczenia. Warto pamiętać, że przeprowadzenie testów leży w kompetencjach i obowiązkach dermatologa.

TNF-α – białko związane z procesem zapalnym, wytwarzane jest m.in. przez niektóre limfocyty. Odpowiada głównie za: apoptozę (śmierci) komórek, zwiększenie insulinooporności tkanek obwodowych oraz bierze udział w mechanizmie rozwoju wielu chorób. TNF-α jest jednym z głównych białek zaangażowanych w patogenezę (rozwój) łuszczycy. Niektóre z obecnie dostępnych leków biologicznych działają poprzez hamowanie funkcji tego białka.

Układ antyoksydacyjny – układ, którego zadaniem jest ochrona komórek przed wolnymi rodnikami – powstającymi w wyniku utleniania. Związki te mają destrukcyjny wpływ na główne składniki komórek. Układ antyoksydacyjny u pacjentów z łuszczycą nie działa w pełni prawidłowo, sprzyjając powstawaniu wielu, niekiedy bardzo groźnych chorób, dlatego trzeba wspierać go w mirę możliwości zmianą stylu życia (dieta
i zrezygnowanie z używek).

Układ immunologiczny – inaczej układ odpornościowy

Choroby ogólnoustrojowe – choroby, które zajmują cały organizm człowieka

PASI (Psoriasis Area and Severity Index) – jest jednym z trzech podstawowych testów (dodatkowo: BSA i DLQI) oceniających nasilenie procesu chorobowego, które wykonuje się u pacjentów z wykrytą łuszczycą, wskaźnik ten pozwala na określenie wartości nasilenia choroby na skali od 0 do 72 – im wyższa wartość tym gorszy jest stan chorego. Zaleca się, aby testy te były wykonywane w ustalonych odstępach czasu, ponieważ wówczas istnieje możliwość zarówno oceny postępów łuszczycy jak i skuteczności podjętego leczenia. Pamiętaj, że obowiązek przeprowadzenia testu PASI leży po stronie dermatologa. Wartość PASI powyżej 10 pozwala na rozpoznanie łuszczycy o umiarkowanym i ciężkim nasileniu, co z kolei jest wskazaniem do rozpoczęcia leczenia ogólnego.

Strona została opublikowana przez firmę